Zasądzenie ponad żądanie – Czy sądy sportowe mogą zasądzić więcej niż oczekiwałeś?
Zasądzenie ponad żądanie
Zasada ne ultra petita
Zasądzenie ponad żądanie – Zasada ne ultra petita
Jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego jest zakaz orzekania ponad żądanie strony (zasada ne ultra petita). Zasada ta oznacza, że sąd może zasądzić tylko takie kwoty, których zapłaty żąda powód w pozwie. Przykładowo, jeżeli ktoś żąda w pozwie zapłaty 10.000,00 zł, to sąd nie może przyznać mu 15.000,00 zł, nawet jeśli dla stron i dla sądu jest jasne, że te dodatkowe 5.000,00 zł jest powodowi należne.
Jest to oczywistość dla polskich prawników. Okazuje się jednak, że zasada ta nie zawsze jest w tak prosty sposób przyjmowana przez sądy międzynarodowe. Interesującą ilustracją tej problematyki jest sprawa TAS 2024/A/10719 Federación Boliviana de Fútbol v. Gustavo Adolfo Costas, w której CAS musiał ocenić, czy organ FIFA orzekł ultra petita, przyznając świadczenie, którego powód w ogóle nie dochodził. Sprawa ta stanowi dobry punkt wyjścia do rozważań nad zakresem dopuszczalności zasądzania przez CAS świadczeń wykraczających poza żądania stron.
Tło sprawy
Spór powstał na tle rozwiązania kontraktu pomiędzy Boliwijską Federacją Piłkarską a argentyńskim trenerem Gustavo Adolfo Costasem. Trener został zatrudniony w 2022 r., jednak po serii niekorzystnych wyników federacja zdecydowała się zakończyć współpracę.
Costas wystąpił z roszczeniem przeciwko federacji, twierdząc, że doszło do rozwiązania kontraktu bez uzasadnionej przyczyny i domagając się odszkodowania. W pierwszej instancji organ FIFA przyznał mu odszkodowanie. Sęk w tym, że w ramach tego odszkodowania przyznano także należne trenerowi wynagrodzenie za listopad 2023 roku. Trener nie zgłaszał chęci uzyskania tego wynagrodzenia ani przed FIFA ani później przed CAS.
Boliwijska federacja zaskarżyła tę decyzję do CAS. Z perspektywy tego artykułu kluczowym argumentem przy zaskarżeniu tego wyroku było właśnie orzekanie przez FIFA ponad żądanie trenera.
Ocena CAS w sprawie Costasa
CAS uznał, że w postępowaniu przed organem FIFA doszło do naruszenia zasady ne ultra petita. W sprawie ustalono, że trener nigdy nie zgłaszał żądania zapłaty wynagrodzenia za listopad 2023 roku. Żądanie to nie zostało podniesione na żadnym etapie postępowania sądowego. Jednak FIFA nadal to wynagrodzenie zasądziła tylko – albo aż – dlatego, że wynagrodzenie to faktycznie było trenerowi należne.
Żądanie to nie zostało zgłoszone także na etapie postępowania apelacyjnego przed CAS. W konsekwencji CAS skorygował wcześniejsze rozstrzygnięcie i ograniczył zasądzone kwoty wyłącznie do tych roszczeń, które rzeczywiście zostały zgłoszone przez powoda.
Znaczenie wyroku dla praktyki sporów sportowych
Sprawa ta potwierdza ważną z prawnego punktu widzenia kwestię. Ustanawia bowiem granicę dla zasady ochrony strony słabszej – czyli zawodnika albo trenera – którą kieruje się FIFA Football Tribunal. Jedną z takich granic jest zasada związania żądaniem pozwu. Nawet jeśli trenerowi albo zawodnikowi należą się większe kwoty, to FIFA ani CAS nie może ich zasądzić bez zgłoszenia przez stronę takiego żądania.
Co ciekawe, kwestia ta nie była tak oczywista dla FIFA, która przyjęła, że zasądzenie takiego wyższego roszczenia niż żądane jest zasadne. Potwierdza to więc także, że czasami poszukując ochrony swoich interesów kluby muszą odwoływać się do CAS od decyzji FIFA.
Podsumowanie
CAS jasno wskazał, że organ rozstrzygający nie może przyznać świadczenia, którego powód nie dochodził, a które mimo tego zostało zasądzone przez FIFA na rzecz trenera. Orzeczenie to wyznacza jedną z granic dla tendencji ochrony praw zawodników i trenerów w sporach z klubami przez sądy FIFA.
Z perspektywy proceduralnej sprawa ta przypomina również o zasadzie postępowań cywilnych: to strony wyznaczają granice sporu, a zadaniem sądu jest ich rozstrzygnięcie – nie zaś ich rozszerzanie.
Zasądzenie ponad żądanie
Zachęcamy również do zapoznania się z naszymi pozostałymi publikacjami.