Lootboxy jako furtka do hazardu. Co prawo karne mówi o skrzynkach w grach dzieci?
Lootboxy jako furtka do hazardu
Lootboxy stanowią po prostu specjalne cyfrowe paczki, skrzynki, pakiety etc. z cyfrową zawartością do gier.
Czy wiesz, że Twoje dziecko spędzając czas przy ulubionej grze może być narażone na wpływ hazardu? Twórcy popularnych gier wideo bardzo sprytnie ukrywają bezwzględne mechanizmy hazardowe pod płaszczem niewinnej zabawy. Kupowanie cyfrowych paczek z niespodzianką – lootboxów – budzi kontrowersje prawne oraz zaniepokojenie rodziców.
Czym dokładnie są wirtualne skrzynki i dlaczego uzależniają niczym prawdziwe kasyno?
Lootboxy to specjalne cyfrowe paczki, skrzynki, pakiety etc. z cyfrową zawartością do gier. Gracze kupują je za pieniądze za pośrednictwem wbudowanego w grę, łatwo dostępnego sklepu. Pieniądze z konta bankowego konwertujemy na cyfrową walutę w grze, za którą dopiero kupujemy taki lootbox. To powoduje dalsze rozmycie się wartości pieniądza, zwłaszcza wśród najmłodszych. Nie wydaje się przecież dzięki temu setek lub tysięcy złotych, a fikcyjne monety, punkty, pył, czy magiczne esencje, które mają na celu dewaluować faktyczną wartość zakupu. Wewnątrz takiego wirtualnego pudełka zawsze kryją się losowe nagrody. Użytkownik ma szansę wylosować unikalne stroje dla swoich awatarów, rzadką broń lub zupełnie bezwartościowe przedmioty – to właśnie one w lwiej części mają wypełnić zawartość takiego lootboxa.
Główny problem polega jednak na tym, że kupujący przed dokonaniem transakcji nie zna dokładnej zawartości pakietu. To skomplikowane algorytmy sztucznej inteligencji przydzielają wirtualną nagrodę. Maszyny te wykorzystują mechanizmy niemal identyczne jak te, które napędzają urządzenia w najprawdziwszych jaskiniach hazardu. Zaciera się różnica w korzystaniu z “jednorękiego bandyty” – popularnej maszyny hazardowej, a zabawy w ulubionej grze komputerowej.
Producenci oprogramowania rozrywkowego doskonale znają meandry ludzkiej psychologii. Korporacje celowo przedstawiają otwieranie skrzynek jako niezwykle ekscytujące wydarzenie. Ekran smartfona, tableta lub monitora nagle rozbłyska jaskrawymi kolorami, przyciągając uwagę młodego człowieka.
Przychody globalnej branży gamingowej z samych tylko mikropłatności – form płatności wbudowanych w system gry, za które kupuje się lootboxy – rosną w iście lawinowym tempie każdego kolejnego roku. Analitycy rynkowi wskazują, że w 2025 roku wartość tego cyfrowego sektora przekroczyła barierę 20 miliardów dolarów. Niektórzy badacze przywołują jeszcze większe kwoty – nawet 50 miliardów dolarów rocznie.
Kiedy wirtualna rozrywka łamie przepisy? Restrykcyjna ustawa o grach hazardowych
Polski system prawny rygorystycznie podchodzi do wszelkich form gier losowych. Ustawodawca stara się uchronić obywateli przed niszczącymi nałogami. Ustawa o grach hazardowych wyznacza ścisłe ramy funkcjonowania tego typu usług.
Zastanowić się można, czy popularne mikropłatności faktycznie spełniają surowe, legislacyjne kryteria twardego hazardu. Państwowe organy kontrolne weryfikują każdą taką aktywność bardzo skrupulatnie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, państwo oficjalnie uznaje dany mechanizm za grę losową, gdy system ten bezwzględnie i łącznie spełnia trzy podstawowe warunki:
- gracz wnosi określoną opłatę finansową za samą możliwość wzięcia udziału w wirtualnej zabawie,
- wynik zależy przede wszystkim od ślepego przypadku i nieprzewidywalnego działania algorytmu komputerowego,
- zwycięzca ostatecznie zdobywa wygraną pieniężną lub rzeczową, która posiada na rynku realną, w pełni wymierną wartość majątkową.
Ostatni z wymienionych wyżej punktów rodzi największe kontrowersje wśród urzędników i prawników. Wciąż jeszcze panuje przestarzałe przekonanie, że cyfrowe przedmioty nie posiadają żadnej rzeczywistej wartości materialnej w prawdziwym świecie.
Według tej logiki, użytkownik nie może przecież legalnie spieniężyć wirtualnego miecza na giełdzie papierów wartościowych. Taka gra rzekomo więc nie łamie obowiązujących przepisów. Obecnie jednak to mocno zachowawcze, urzędnicze podejście ulega wreszcie długo wyczekiwanej zmianie.
Apel Rzecznika Praw Dziecka do premiera
Rzeczniczka Praw Dziecka wystosowała niedawno stanowczy apel do premiera w tej sprawie. Domaga się ona natychmiastowego wprowadzenia całkowitego zakazu sprzedaży takich produktów osobom poniżej osiemnastego roku życia. Rzeczniczka wskazała w szczególności na zagrożenia związane z wirtualnym hazardem.
Pod silną i wciąż rosnącą presją społeczną Ministerstwo Finansów oficjalnie zadeklarowało chęć realnego działania. Problematyka mikrotransakcji wykracza bowiem daleko poza sam hazard i uderza bezpośrednio w fundamenty cyberbezpieczeństwa dzieci.
Astronomiczne kary dla nieuczciwych twórców. Kodeks karny skarbowy w akcji
Internetowe loterie przeprowadzane bez stosownego zezwolenia wiążą się z dużym ryzykiem prawnym i finansowym dla ich organizatorów. Kodeks karny skarbowy (KKS) przewiduje zdecydowanie najsurowsze narzędzia w codziennej walce z nielegalnym hazardem online. Deweloperzy programów rozrywkowych, ignorując nasze krajowe regulacje, stąpają po bardzo kruchym lodzie.
Zgodnie z art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, każdy kto wbrew przepisom ustawy urządza lub prowadzi gry hazardowe, musi liczyć się z bezwzględnymi sankcjami. Kara ta niekiedy sięga maksymalnego wymiaru, czyli aż 720 stawek dziennych. W zależności od konkretnej sprawy, kwota ta może oscylować w granicach od 115 tys. do ponad 46 mln złotych.
Kary finansowe to jednak niejedyne zmartwienie nieuczciwych korporacji technologicznych. Prawo karne pozwala bowiem sądom na podjęcie znacznie bardziej radykalnych kroków. Zgodnie z dalszą częścią przywołanego art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, ustawodawca dopuszcza także realną możliwość wymierzenia kary bezwzględnego pozbawienia wolności do lat trzech.
Co istotne, odpowiedzialność karna dotyka czasami również samych uczestników takiej nielegalnej zabawy. Gracz przebywający na terytorium Polski bardzo ryzykuje biorąc udział w zagranicznej, niekoncesjonowanej loterii. W świetle art. 107 § 2 oraz art. 109 Kodeksu karnego skarbowego, sąd może nałożyć na niego niezwykle dotkliwą karę grzywny (sięgającą nawet 120 stawek dziennych) za samo uczestnictwo w takim procederze.
Prawnokarne i administracyjne ryzyko implementacji mechanik losowych w grach wideo
Kluczem do zrozumienia odpowiedzialności prawnej za implementację lootboxów jest art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.). Zgodnie z tym przepisem, za grę losową (podlegającą rygorystycznym regulacjom i monopolowi) uznaje się taką grę, w której wynik w szczególności zależy od przypadku, a wygraną jest nagroda pieniężna lub rzeczowa.
Dopóki wylosowane w grze przedmioty mają charakter wyłącznie wirtualny i są zamknięte w jej wewnętrznym ekosystemie, organy państwowe z reguły nie traktują ich jako wygranej. Prawdziwe ryzyko dla organizatora pojawia się w momencie, gdy deweloper dopuszcza handel wirtualnymi dobrami na zewnętrznych platformach. Jeśli wirtualny „łup” zyskuje rzeczywistą wartość rynkową i można go spieniężyć, lootbox – podobnie jak organizowana bez koncesji czy zezwolenia internetowa loteria – staje się w świetle prawa nielegalną grą hazardową.
Warto pamiętać, że oprócz kar wskazanych w kodeksie karnym skarbowym, ukarany organizator musi zmierzyć się z sankcjami administracyjnymi. Zgodnie z art. 89 u.g.h., w przypadku nielegalnych gier urządzanych w sieci Internet, kara wynosi z reguły 500 000 zł, a wyegzekwowaniu podlega również 100% przychodu uzyskanego z tego procederu.
Podsumowanie – Lootboxy jako furtka do hazardu
Kupowanie wirtualnych przedmiotów o losowej zawartości dawno przestało stanowić wyłącznie niewinny element cyfrowej rozrywki. Lootboxy w grach wideo napędzają obecnie potężny, wielomiliardowy biznes. Branża ta opiera swoje zyski w dużej mierze na okrutnym wykorzystywaniu psychologicznych słabości najmłodszych, całkowicie nieświadomych graczy.
Polskie prawo powoli, aczkolwiek sukcesywnie zaczyna nadążać za tymi nowymi wirtualnymi realiami. Organy państwowe wreszcie traktują ten dochodowy proceder z należytą surową powagą.
Najlepszą bronią w starciu z cyfrowymi zagrożeniami pozostaje ciągła edukacja. Warto budować w dziecku świadomość o manipulacyjnych mechanizmach ukrytych w wirtualnych grach tłumacząc, że wirtualne przedmioty rzadko rekompensują realne wydatki.
Jeśli chcesz zgłębić wiedzę na temat konsekwencji nielegalnego hazardu, zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
Lootboxy jako furtka do hazardu
Zachęcamy również do zapoznania się z naszymi pozostałymi publikacjami.