Wysokie temperatury w pracy – jakie obowiązki ma pracodawca?
Wysokie temperatury w pracy – czy przepisy określają maksymalną temperaturę?
Wysokie temperatury w pracy – jakie obowiązki ma pracodawca?
Lato to dla wielu pracodawców okres szczególnie wymagający pod względem organizacji pracy. Wysokie temperatury wpływają nie tylko na komfort pracowników, ale również na bezpieczeństwo wykonywanych obowiązków. W praktyce każdego roku pojawiają się te same pytania – czy pracodawca ma obowiązek skrócić czas pracy, zapewnić klimatyzację albo pozwolić pracownikom wcześniej wyjść do domu? A może przepisy określają maksymalną temperaturę, po przekroczeniu której praca jest zakazana?
Choć temat wraca co roku wraz z nadejściem upałów, odpowiedzi nie zawsze są oczywiste. Co więcej, wielu pracodawców opiera się na informacjach powielanych w mediach lub internecie, które nie zawsze odpowiadają obowiązującym przepisom.
Na gruncie obecnie obowiązujących regulacji nie została określona maksymalna temperatura, przy której praca w pomieszczeniach jest niedopuszczalna. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może pozostawić pracowników bez odpowiednich warunków pracy.
Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy to właśnie pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Oznacza to obowiązek organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki, również wtedy, gdy wysokie temperatury mogą negatywnie wpływać na zdrowie lub bezpieczeństwo pracowników.
Przepisy nie wskazują więc konkretnej granicy temperatury, ale nakładają na pracodawcę obowiązek reagowania na warunki panujące w miejscu pracy.
Wysokie temperatury w pracy – jakie obowiązki ma pracodawca?
Obowiązki pracodawcy nie ograniczają się wyłącznie do zapewnienia pracownikom dostępu do wody. W zależności od rodzaju wykonywanej pracy i warunków panujących w zakładzie konieczne może być podjęcie również innych działań ograniczających uciążliwość pracy podczas upałów.
Obowiązek zapewnienia napojów
Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy podczas wysokich temperatur jest zapewnienie pracownikom nieodpłatnych napojów, jeżeli wymagają tego warunki wykonywania pracy.
Przepisy określają kilka sytuacji, w których obowiązek ten powstaje. W okresie letnim najczęściej będzie to:
- wykonywanie pracy na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia przekraczającej 25°C,
- wykonywanie pracy na stanowiskach znajdujących się w pomieszczeniach, w których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.
Pracodawca powinien zapewnić napoje również pracownikom wykonującym pracę w warunkach gorącego mikroklimatu lub wykonującym pracę wymagającą znacznego wysiłku fizycznego, jeżeli spełnione są warunki określone w rozporządzeniu w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.
Napoje powinny być dostępne stale, w ilości zaspokajającej potrzeby zatrudnionych oraz odpowiednio zimne lub gorące w zależności od warunków wykonywania pracy. Rodzaj napojów chłodzących, jakie pracodawca powinien dostarczyć pracownikom, zależy od jego decyzji. Jako że wielu pracodawców decyduje się na ustawienie dystrybutorów z wodą pitną, to należy przypomnieć, że miejsce czerpania wody zdatnej do picia powinny znajdować się nie dalej niż 75 m od stanowisk pracy.
Odpowiednie warunki w miejscu pracy
Choć przepisy nie nakazują montażu klimatyzacji, nie oznacza to, że pracodawca nie ma obowiązku ograniczania skutków wysokich temperatur.
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia odpowiedniej wymiany powietrza oraz ochrony pracowników przed nadmiernym nasłonecznieniem i niekorzystnymi warunkami cieplnymi.
W praktyce może to oznaczać między innymi:
- zapewnienie sprawnej wentylacji lub klimatyzacji,
- wyposażenie okien w rolety, żaluzje lub inne osłony przeciwsłoneczne,
- regularne serwisowanie urządzeń klimatyzacyjnych,
- organizację stanowisk pracy w sposób ograniczający przegrzewanie pomieszczeń
Powietrze doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy zastosowaniu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia. Klimatyzacja lub wentylacja nie może powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy. Ponadto strumień powietrza pochodzący z urządzeń nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.
Organizacja pracy podczas upałów
Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku skrócenia czasu pracy wyłącznie z powodu wysokiej temperatury. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie może wprowadzić takich rozwiązań.
Jeżeli wymagają tego warunki pracy, pracodawca może zdecydować się między innymi na:
- zmianę godzin rozpoczynania pracy,
- wykonywanie najbardziej wymagających prac we wcześniejszych godzinach,
- wprowadzenie dodatkowych przerw,
- skrócenie dnia pracy,
- umożliwienie pracy zdalnej, jeżeli charakter obowiązków na to pozwala.
Takie działania często pozwalają ograniczyć ryzyko wystąpienia zasłabnięć czy innych zagrożeń związanych z wysokimi temperaturami.
Skrócenie czasu pracy z inicjatywy pracodawcy, podyktowane wysokimi temperaturami, nie może wiązać się z obniżeniem wynagrodzenia pracownika.
Wysokie temperatury w pracy – czy pracownik może odmówić wykonywania pracy?
Obowiązujące przepisy nie przewidują konkretnej temperatury, po przekroczeniu której pracownik może samodzielnie przerwać pracę lub opuścić miejsce pracy.
Nie oznacza to jednak, że pracownik jest zobowiązany wykonywać pracę w każdych warunkach.
Pracodawca powinien pamiętać, że jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.
Jeżeli samo powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik ma również prawo oddalić się z miejsca zagrożenia, informując o tym przełożonego. Co istotne, skorzystanie z tego uprawnienia nie może powodować dla pracownika jakichkolwiek negatywnych konsekwencji, a za czas powstrzymania się od wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia zachowuje on prawo do wynagrodzenia.
Ochrona pracowników młodocianych
Przepisy przewidują szczególną ochronę pracowników młodocianych. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac, nie mogą oni wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30°C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%.
Zakaz ten ma charakter bezwzględny, co oznacza, że pracodawca nie może dopuścić pracownika młodocianego do wykonywania pracy w takich warunkach.
Nieprzestrzeganie obowiązków – jakie konsekwencje grożą pracodawcy?
Niewywiązywanie się z obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy może wiązać się z odpowiedzialnością wykroczeniową. Pracodawca, osoba odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo osoba kierująca pracownikami, która nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł.
Niezależnie od odpowiedzialności wykroczeniowej, Państwowa Inspekcja Pracy może również wydać nakazy usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Jeżeli natomiast niewłaściwa organizacja pracy podczas wysokich temperatur doprowadzi do wypadku przy pracy lub uszczerbku na zdrowiu pracownika, pracodawca może ponosić również odpowiedzialność cywilną, a w określonych przypadkach także odpowiedzialność karną.
FAQ
Obecnie nie. Obowiązujące przepisy nie określają maksymalnej temperatury, przy której wykonywanie pracy w pomieszczeniach byłoby niedopuszczalne. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie ma obowiązków. Powinien zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz podejmować działania ograniczające negatywny wpływ wysokich temperatur na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.
Od 11 stycznia 2027 r. sytuacja ulegnie zmianie. W życie wejdą przepisy określające maksymalne dopuszczalne temperatury w miejscu pracy, co będzie wiązało się z dodatkowymi obowiązkami po stronie pracodawców.
Tak. Pracodawca może podjąć decyzję o skróceniu czasu pracy, zmianie godzin jej wykonywania lub wprowadzeniu dodatkowych przerw. Jeżeli skrócenie czasu pracy następuje z inicjatywy pracodawcy, nie może ono skutkować obniżeniem wynagrodzenia pracownika.
Nie. Obowiązujące przepisy nie nakładają na pracodawców obowiązku montażu klimatyzacji. Pracodawca ma jednak obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, dlatego w praktyce powinien stosować rozwiązania ograniczające uciążliwość wysokich temperatur, takie jak wentylacja, rolety czy odpowiednia organizacja pracy.
Przepisy prawa pracy nie regulują, w jaki sposób pracownik powinien ubierać się do pracy. Pracodawca może jednak wprowadzić zasady dotyczące stroju służbowego (dress code), jeżeli są one uzasadnione charakterem wykonywanej pracy, względami bezpieczeństwa i higieny pracy, wymaganiami sanitarnymi lub potrzebą zachowania profesjonalnego wizerunku.
Oznacza to, że pracodawca może wymagać od pracowników określonego stroju, w tym zakazać noszenia krótkich spodenek, pod warunkiem że takie wymagania są obiektywnie uzasadnione i stosowane w sposób niedyskryminujący.
To może Cię zainteresować:
Świadczenie urlopowe – pracownicy mają do niego prawo
Wczasy pod gruszą – czy ich przyznanie można uzależnić od długości urlopu wypoczynkowego?
Elastyczna organizacja czasu pracy może rozwiązać ten problem
Elastyczna organizacja czasu pracy może rozwiązać ten problem
Zachęcamy również do zapoznania się z naszymi pozostałymi publikacjami w zakresie Prawa pracy.