Prawa autorskie w esporcie – jak organizacje powinny regulować prawa do własności twórczości swoich pracowników kreatywnych
Prawa autorskie w esporcie
Prawa autorskie w esporcie – jak organizacje powinny regulować prawa do własności twórczości swoich pracowników kreatywnych
Konieczność dbałości o markę i wizerunek w esporcie sprawiły, że standardem w organizacjach jest istnienie zespołów kreatywnych odpowiedzialnych za tworzenie materiałów graficznych, oprawy wizualnej wydarzeń, projektów brandingowych czy materiałów promocyjnych. To z kolei powoduje konieczność uregulowania kwestii praw własności intelektualnej – w szczególności praw autorskich do twórczości powstającej w ramach współpracy między grafikami czy projektantami a organizacjami esportowymi.
Kiedy i w jaki sposób powstają prawa autorskie?
Autorskie prawa majątkowe i osobiste powstają w momencie stworzenia utworu, czyli np. grafiki, projektu logo, layoutu strony internetowej czy animacji. Autorem jest zawsze osoba fizyczna, która ten utwór stworzyła – w tym przypadku grafik, projektant lub inny pracownik działu kreatywnego.
To oznacza, że organizacja esportowa nie staje się automatycznie właścicielem praw autorskich do materiałów stworzonych przez swojego pracownika – nawet jeśli prace te powstały na jej zlecenie i przy wykorzystaniu jej sprzętu czy środków finansowych. Wyjątkiem jest nabycie praw autorskich do prac stworzonych przez pracownika (w ramach jego obowiązków) na podstawie umowy o pracę – taka forma zatrudnienia to jednak rzadkość w polskim esporcie.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych – jak to działa?
Najpewniejszym sposobem zapewnienia organizacji pełnej kontroli nad utworem jest przeniesienie autorskich praw majątkowych.
Takie przeniesienie może nastąpić na podstawie umowy o pracę (w przypadku utworów wykonanych w ramach obowiązków pracowniczych) lub umowy cywilnoprawnej (np. umowy o dzieło, umowy zlecenia, umowy o współpracę).
W przypadku umowy o pracę, prawa autorskie do utworu stworzonego w ramach obowiązków służbowych przechodzą na pracodawcę z chwilą przyjęcia utworu, w zakresie wynikającym z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.
Jednak w praktyce, szczególnie w branży esportowej, wielu twórców działa w formule B2B lub jako freelancerzy – wtedy konieczne jest wyraźne postanowienie umowne o przeniesieniu praw autorskich.
- Kluczowe elementy umowy o przeniesienie praw autorskich:
- Zakres pól eksploatacji – dokładne określenie sposobów, na jakie organizacja może korzystać z utworu (np. publikacja online, druk, reklama, wykorzystywanie w mediach społecznościowych, w youtube, sprzedawanie utworu, itp.).
- Określenie utworów – wskazanie jakie utwory są przenoszone na organizację (np. grafiki stworzone w związku z wykonywaniem umowy).
- Wynagrodzenie – zapłata za przeniesienie praw autorskich do utworu, może zawierać się w wynagrodzeniu za wykonywanie umowy.
- Forma pisemna – bez zachowania formy pisemnej przeniesienie praw jest nieważne.
Efektem takiego przeniesienia jest to, że organizacja staje się jedynym właścicielem autorskich praw majątkowych na wskazanych polach eksploatacji – może korzystać z utworu, modyfikować go, odsprzedawać, a nawet zakazać jego używania przez samego twórcę.
Licencja jako alternatywa – zezwolenie na korzystanie zamiast pełnego przeniesienia
Zamiast przeniesienia praw autorskich, strony mogą zdecydować się na udzielenie licencji, czyli zezwolenia na korzystanie z utworu w określony sposób.
Licencja może być:
- niewyłączna – twórca może udzielać podobnych licencji innym podmiotom,
- wyłączna – tylko licencjobiorca (np. organizacja esportowa) może korzystać z utworu w danym zakresie.
Cechy licencji:
- zachowanie przez twórcę praw do utworu,
- organizacja nie uzyskuje pełnej własności, a jedynie czasową możliwość korzystania z utworu, co może ograniczać swobodę wykorzystania utworu (np. przy rebrandingu),
- tymczasowość udzielonych praw.
Licencja jest więc dobrym rozwiązaniem w przypadku gdy autor utworu ma sprzedawać go także innym podmiotom albo gdy autor ma w jakiś sposób opiekować się utworem. Przykładowo udzielenie licencji jest standardowym rozwiązaniem przy tworzeniu aplikacji komputerowych lub mobilnych, do których bazę autor wykorzystywać będzie wielokrotnie, zmieniając jedynie pomniejsze funkcjonalności i szatę graficzną, oraz zapewniając wsparcie techniczne dla swojego produktu.
Obrazowo, przy pewnym uproszczeniu, licencję można porównać do najmu nieruchomości, podczas gdy przeniesienie praw autorskich do sprzedaży nieruchomości.
Dlaczego organizacja esportowa powinna zadbać o przeniesienie całości praw autorskich majątkowych?
Dla organizacji przeniesienie praw autorskich oznacza: pełną kontrolę nad wykorzystaniem materiałów graficznych, animacji, filmów czy projektów wizualnych oraz możliwość ich modyfikacji i komercyjnego wykorzystania bez konieczności każdorazowego uzgadniania zmian z autorem, o ile zastrzeżono to w umowie. Bardzo istotne przy tym jest odpowiednie brzmienie umowy.
Jednocześnie organizacja musi pamiętać o poszanowaniu autorskich praw osobistych twórcy – m.in. prawa do autorstwa i oznaczenia utworu imieniem lub pseudonimem, a także nienaruszania integralności dzieła. Korzystania z tych praw można jednak zrzec się w umowie.
Podsumowanie
W środowisku esportowym prawidłowe uregulowanie kwestii własności intelektualnej staje się nie tylko wymogiem prawnym, ale i strategicznym elementem bezpieczeństwa organizacji.
W celu uzyskania porady w jaki sposób stworzyć prawidłową umowę dotyczącą przeniesienia praw własności intelektualnej, zapraszamy do kontaktu z kancelarią Meissner Kozioł Kaczmarek & Partner.
Prawa autorskie w esporcie – jak organizacje powinny regulować prawa do własności twórczości swoich pracowników kreatywnych
Prawa autorskie w esporcie – jak organizacje powinny regulować prawa do własności twórczości swoich pracowników kreatywnych
Zachęcamy również do zapoznania się z naszymi pozostałymi publikacjami.